Khuôn hàn nhựa siêu âm là phần đỡ chi tiết nằm dưới đầu hàn, quyết định mối hàn có đều, có kín và có làm trầy sản phẩm hay không. Cùng một máy, cùng một đầu hàn, đổi khuôn kém là mối hàn lệch, chi tiết nứt hoặc mỏng chỗ này dày chỗ kia. Bài này nói khuôn gồm những gì, chọn nhôm hay thép, và làm khuôn mới theo trình tự nào.
- Khuôn ôm sát mặt dưới chi tiết, truyền rung động về đúng đường hàn.
- Nhôm hợp mẻ nhỏ và thử mẫu; thép hợp sản lượng đều và nhựa có sợi gia cường.
- Khuôn phải thiết kế cùng đầu hàn, không làm riêng lẻ từng món.
- Giá khuôn phụ thuộc hình dạng chi tiết, vật liệu và độ chính xác, báo theo bản vẽ.
1. Khuôn hàn nhựa siêu âm là gì và nằm ở đâu trong máy?
Máy hàn siêu âm có hai phần tiếp xúc với sản phẩm. Phía trên là đầu hàn (horn) truyền rung động xuống chi tiết. Phía dưới là khuôn, còn gọi là đồ gá hay nest, giữ chi tiết cố định để rung động tập trung vào mặt tiếp giáp cần hàn.
Nhiều xưởng gọi chung cả hai là «khuôn», nên báo giá và bản vẽ dễ lẫn. Khi đặt làm, hãy hỏi rõ đang nói đầu hàn hay đồ gá đỡ. Nguyên lý chung của công nghệ có ở bài hàn siêu âm là gì, nguyên lý và ưu điểm.

2. Khuôn làm bằng vật liệu nào?
Ba nhóm vật liệu dùng nhiều nhất là hợp kim nhôm, thép và lớp lót mềm bằng nhựa đàn hồi như polyurethane. Mỗi nhóm hợp một hoàn cảnh khác nhau.
| Vật liệu | Điểm mạnh | Điểm yếu | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Hợp kim nhôm | Nhẹ, gia công nhanh, chi phí thấp | Mòn nhanh khi hàn nhựa có sợi thuỷ tinh | Thử mẫu, mẻ nhỏ |
| Thép (có thể tôi cứng) | Bền, giữ kích thước lâu | Nặng, gia công lâu hơn | Sản lượng đều, nhựa gia cường |
| Lót polyurethane | Ôm sát, không làm trầy bề mặt | Hấp thụ bớt rung nếu lót quá dày | Chi tiết mỏng, bề mặt bóng |
So sánh định tính theo thực tế gia công đồ gá hàn siêu âm, cập nhật 23/10/2026.
Chọn vật liệu theo nhựa cần hàn trước, rồi mới theo ngân sách. Tần số và độ cứng của nhựa ảnh hưởng đến cách rung động truyền xuống, xem thêm ở bài cách chọn tần số hàn siêu âm phù hợp vật liệu nhựa.
3. Một khuôn tốt cần đạt những gì?
Khuôn tốt không phải khuôn đắt mà là khuôn chi tiết nằm vào là đúng chỗ, hàn xong lấy ra không kẹt. Năm điểm dưới đây nên kiểm khi nhận khuôn.
- Ôm đúng hình: lòng khuôn theo sát mặt dưới chi tiết, không để chỗ hổng ngay dưới đường hàn.
- Định vị chắc: chi tiết không xoay, không trượt khi đầu hàn ép xuống.
- Truyền rung tốt: lòng khuôn không quá mềm hay quá dày ở vùng gần mối hàn.
- Dễ lấy sản phẩm: có góc thoát hoặc rãnh đẩy, không bó chặt chi tiết sau khi hàn.
- Bề mặt sạch: nhẵn ở chỗ tiếp xúc với mặt ngoài, không để lại vết ép lên sản phẩm.
Mối hàn xấu hiếm khi do máy. Phần lớn do chi tiết chưa nằm đúng chỗ trong khuôn.
4. Làm khuôn mới cho một chi tiết thì đi qua những bước nào?
Trình tự dưới đây giúp tránh làm lại khuôn, vốn là khoản tốn nhất khi đưa sản phẩm mới vào hàn.
- Gửi mẫu hoặc bản vẽ 3D của chi tiết, ghi rõ loại nhựa và vị trí cần hàn.
- Chốt kiểu mối ghép, ví dụ gờ dẫn năng lượng hay mối ghép chồng, vì khuôn đỡ phụ thuộc vào đó.
- Chọn vật liệu khuôn theo nhựa và sản lượng dự kiến.
- Gia công khuôn thử bằng vật liệu rẻ để kiểm vị trí đặt và độ ôm.
- Hàn thử trên máy thật, chỉnh lòng khuôn và thông số rồi mới làm khuôn chính thức.
5. Nên chọn khuôn nhôm hay khuôn thép?
Câu hỏi này đáng quyết sớm vì nó đi cùng kế hoạch sản lượng. Bảng dưới gói lại cách chọn.
| Chọn khuôn nhôm khi | Chọn khuôn thép khi |
|---|---|
| Đang thử mẫu hoặc làm lô nhỏ | Chạy đều hằng ngày, nhiều ca |
| Nhựa không gia cường, ít mài mòn | Nhựa pha sợi thuỷ tinh hoặc sợi carbon |
| Thiết kế chi tiết còn có thể đổi | Thiết kế đã chốt, cần giữ kích thước nhiều năm |
Kết luận: bắt đầu bằng nhôm để chốt hình dạng, chuyển sang thép khi sản lượng ổn định hoặc khi khuôn nhôm bắt đầu mòn.
Thiết kế chi tiết cũng quyết định khuôn dễ hay khó làm. Các lưu ý về gờ hàn, góc và độ dày thành có ở bài thiết kế khuôn hàn siêu âm, những lưu ý quan trọng.

6. Chi phí làm khuôn hàn siêu âm tính theo gì?
Chưa có mức giá chung cho mọi khuôn, vì mỗi khuôn làm theo một chi tiết. Báo giá thường dựa vào các yếu tố sau.
- Hình dạng chi tiết: mặt dưới phẳng rẻ hơn nhiều so với mặt cong, nhiều bậc.
- Vật liệu khuôn: nhôm thường thấp hơn thép, thép tôi cao hơn thép thường.
- Độ chính xác: dung sai chặt cần gia công và kiểm tra kỹ hơn.
- Số khoang: khuôn một chi tiết khác khuôn nhiều chi tiết hàn cùng lúc.
- Làm thử: có khuôn thử và hàn thử trên máy hay không.
Muốn có báo giá sát, gửi mẫu hoặc bản vẽ kèm số lượng dự kiến hằng tháng. Đừng so giá giữa hai nơi khi hai bên chưa cùng hiểu một yêu cầu về vật liệu và dung sai.
Câu hỏi thường gặp
Khuôn hàn siêu âm khác đầu hàn ở điểm nào?
Đầu hàn nằm phía trên, truyền rung động vào chi tiết. Khuôn nằm phía dưới, đỡ và định vị chi tiết. Hai phần phải khớp với nhau, nên thường thiết kế cùng một lượt để tránh lệch vị trí hàn.
Khuôn nhôm dùng được bao lâu?
Tuỳ nhựa và sản lượng. Hàn nhựa không gia cường thì khuôn nhôm dùng khá bền; gặp nhựa có sợi thuỷ tinh, lòng khuôn mòn nhanh hơn và cần kiểm định kỳ. Khi chi tiết nằm lỏng hơn trước là dấu hiệu nên sửa hoặc thay.
Có thể dùng một khuôn cho nhiều chi tiết khác nhau không?
Chỉ khi các chi tiết có mặt dưới giống nhau. Khác hình dạng, dù chỉ ở một đường cong, thì nên làm khuôn riêng hoặc thiết kế khuôn thay được phần lót.
Khuôn có làm trầy sản phẩm không?
Có thể, nếu mặt khuôn cứng và nhám. Chi tiết bóng hoặc mỏng nên dùng lớp lót mềm ở chỗ tiếp xúc ngoài, giữ độ chính xác ở vùng gần đường hàn.
Cần làm khuôn hàn siêu âm cho chi tiết của bạn?
Gọi hoặc nhắn Zalo 0904 584 000, gửi mẫu hoặc bản vẽ để nhận tư vấn vật liệu khuôn và báo giá theo yêu cầu.
Cập nhật 23/10/2026 bởi Vitenda Sonic.